سوى دعوت كننده بيرون مىشوند . * ( « ذلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنا يَسِيرٌ » ) * - يعنى آنچه گفتيم ( كه از قبور شكافته شده به سرعت بيرون مىشوند ) حشرى است كه انجامش براى ما آسان است . * ( « نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ وَما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخافُ وَعِيدِ » ) * اين جمله در مقام تعليل جمله * ( « فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ » ) * است ، مىفرمايد در برابر آنچه مىگويند صبر كن ، براى اينكه ما مىدانيم كه چه مىگويند ، و تو كه نمىتوانى مجبورشان سازى ، پس تنها وظيفه ات اين است كه با قرآن تذكرشان دهى تا آنان كه از تهديد خداوندشان مىترسند متذكر شوند . و كلمه « جبار » در اين آيه به معناى تسلطى است كه بتواند مردم را بر اجراى خواسته هاى خود مجبور سازد . و معناى آيه اين است كه : تو بر آنچه مىگويند صبر كن ، و به حمد پروردگارت تسبيح گوى ، و منتظر بعث باش كه ما مىدانيم چه مىگويند ، و به زودى سزايشان را در برابر و مطابق آنچه كرده‌اند كف دستشان مىگذاريم ، و تو مسلط بر آنان نيستى كه بتوانى بر اجراى خواسته خود مجبورشان سازى ، و در نتيجه آنچه را دعوتشان مىكنى انجام دهند - يعنى به خدا و روز جزا ايمان بياورند - و وقتى حال و وضع آنان چنين است پس تو وظيفه خودت را انجام ده ، و كسانى را با قرآن تذكر بده كه از تهديد من مىهراسند . بحث روايتى در الدر المنثور است كه طبرانى - در كتاب اوسط - و ابن عساكر از جرير بن عبد اللَّه از رسول خدا ( ص ) روايت كرده‌اند كه در معناى آيه شريفه * ( « وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ » ) * فرمود : قبل از طلوع شمس ، نماز صبح ، و قبل از غروب شمس ، نماز عصر است « 1 » . و در مجمع البيان است كه از امام صادق ( ع ) روايت شده كه در پاسخ شخصى كه پرسيد منظور از آيه * ( « وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ » ) * چيست ، فرمود : صبح كه شد ده مرتبه مىگويى « لا إله الا اللَّه وحده لا شريك له له الملك و له الحمد و هو على كل شىء قدير » و همين ده مرتبه را در عصر هم مىگويى « 2 » .

--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 110 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 156 .